NAACP và các tổ chức môi trường đã nộp đơn kháng cáo cấp phép trung tâm dữ liệu xAI ở Memphis, cáo buộc vi phạm Đạo luật Không khí sạch và quy trình cấp phép thiếu minh bạch từ Shelby County Health Department. Vụ việc bắt đầu từ những lo ngại về vận hành hàng chục turbine khí gas gây ô nhiễm tại khu dân cư da màu.
NAACP và các nhóm bảo vệ môi trường kháng cáo quyết định cấp phép cho xAI
Trung tâm dữ liệu của xAI ở Memphis tiếp tục đối mặt với lo ngại lớn sau khi NAACP phối hợp cùng Southern Environmental Law Center (SELC), Young, Gifted and Green và các nhóm công bằng môi trường đã đệ đơn kháng cáo giấy phép mà Shelby County Health Department (SCHD) vừa cấp cho xAI. Các nhóm cho rằng giấy phép này cho phép xAI vận hành “nguồn ô nhiễm lớn” mà không cần cảnh báo hay giám sát minh bạch.
Chống lại quyết định cấp phép và miễn trừ cho xAI
- Kể từ tháng 4, xAI đã bị tố vận hành hàng chục turbine khí mà không có quy trình kiểm soát ô nhiễm tối ưu.
- Bằng chứng hình ảnh nhiệt cho thấy lượng turbine vận hành vượt con số được khai báo chính thức.
- SCHD đã cấp phép vận hành 15 turbine nhưng số turbine thực tế có thể lên tới 24, trước đó từng bị nghi là 35 turbine.
- Các đơn vị bảo vệ quyền lợi cộng đồng đặc biệt lo ngại các khu vực lịch sử của người da màu bị ảnh hưởng bởi nguy cơ ô nhiễm này.
Cáo buộc SCHD vi phạm Đạo luật Không khí sạch
- Các tổ chức cáo buộc SCHD cho xAI miễn trừ các quy định mà công ty không đủ điều kiện.
- xAI bị cho là đã bắt đầu vận hành từ năm 2024 nhưng các giấy phép lại được cấp cho dự án mới năm 2025, giúp tránh những đánh giá chặt chẽ về chất lượng không khí.
- Theo đơn kháng cáo, điều này cho phép xAI – và các doanh nghiệp lớn khác – vận hành thêm bất kỳ số lượng turbine phát thải mà không cần báo cáo, tham vấn cộng đồng hoặc đặt thiết bị kiểm soát ô nhiễm.
- SCHD cũng bị tố bỏ qua các điều khoản then chốt trong Đạo luật Không khí sạch, áp dụng các chuẩn chung thay vì tiêu chuẩn nghiêm ngặt như tại nhà máy điện khí khác.
Lo ngại sức khỏe cộng đồng và yêu cầu thu hồi giấy phép
Tác động của việc phát thải khí nhà kính ở Memphis
- xAI dự kiến các turbine cho phép phát thải ít nhất 900 tấn nitrogen oxide (NOx) mỗi năm, vượt gấp ba lần ngưỡng định nghĩa “nguồn ô nhiễm lớn” của EPA là 250 tấn/năm.
- Các turbine bổ sung chưa được kê khai tại thời điểm cấp phép được cho là có thể phát thải tối thiểu 560 tấn NOx/năm.
- Memphis vốn đã tồn tại vấn đề khói bụi nghiêm trọng, tỷ lệ mắc hen suyễn, bệnh hô hấp và ung thư cao gấp nhiều lần trung bình quốc gia.
- Cộng đồng lên tiếng về rủi ro tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi, bệnh hô hấp và ung thư khi sống gần nguồn phát thải lớn này.
Yêu cầu thực hiện quy trình kiểm soát nghiêm ngặt
- Các nhóm đang khẩn thiết đề nghị Hội đồng kiểm soát ô nhiễm không khí Memphis và Shelby County thu hồi giấy phép và áp dụng quy chuẩn EPA đối với mọi turbine.
- Khuyến nghị các bộ lọc khí nghiêm ngặt, thông báo và tham vấn cộng đồng trước khi lắp đặt bất kỳ nguồn phát thải mới nào.
- Theo NAACP và các tổ chức môi trường, giấy phép hiện tại cho phép xAI bổ sung thêm turbine mà không hạn chế, khiến quy trình vận hành có nguy cơ vượt kiểm soát, thiếu giám sát thực tế.
Bản chất cáo buộc và công khai phản đối từ cộng đồng
Phản ứng của các bên liên quan
- NAACP, SELC, Young, Gifted and Green chỉ trích quyết định thiếu thận trọng, xem nhẹ quyền lợi sức khỏe người dân ở các khu vực lịch sử chịu áp lực môi trường phân biệt chủng tộc.
- LaTricea Adams (CEO Young, Gifted and Green) nhấn mạnh hậu quả chính sách này tới cộng đồng da màu tại Memphis.
- xAI bị nghi ngờ đang tích trữ hàng chục turbine cho các cơ sở mở rộng tiếp theo.
- Những người kháng cáo yêu cầu hội đồng thu hồi mọi giấy phép, khẳng định turbine của xAI không được miễn trừ bất kỳ tiêu chuẩn kiểm soát khí thải liên bang nào.
- Nếu kháng nghị thành công, xAI có thể phải tổ chức lại toàn bộ quá trình xin phép vận hành dưới chuẩn mực nghiêm khắc của Đạo luật Không khí sạch.
NAACP và các tổ chức môi trường đang kiên quyết kêu gọi thu hồi giấy phép cho trung tâm dữ liệu xAI tại Memphis do lo ngại vi phạm Đạo luật Không khí sạch và sức khỏe cộng đồng. Vụ việc tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng địa phương và dư luận về chính sách kiểm soát ô nhiễm không khí.