Báo cáo ‘Artificial Power’ từ AI Now Institute phân tích sâu về ai đang thực sự hưởng lợi trong cơn sốt AI, nhấn mạnh những tác động tiêu cực hiện hữu với xã hội, môi trường và cơ cấu quyền lực công nghệ. AI Now cho rằng những hệ quả này đến từ các quyết sách cụ thể, chứ không phải số phận tất yếu.
Báo cáo ‘Artificial Power’ vạch rõ quyền lực trong ngành AI
Trong podcast Equity mới nhất, Rebecca Bellan đã phỏng vấn Amba Kak và Dr. Sarah Myers West thuộc AI Now Institute – tổ chức chuyên nghiên cứu về tác động xã hội của AI và sự tập trung quyền lực trong ngành công nghệ. Báo cáo mới của họ, mang tên ‘Artificial Power’, đi sâu vào phân tích kinh tế chính trị thúc đẩy làn sóng đầu tư và phát triển AI hiện nay.
Các công ty AI đầu tư lớn, nhận hỗ trợ từ chính phủ
- Các doanh nghiệp AI đang đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng tính toán (compute infrastructure) và mô hình nền tảng (foundational models).
- Nguồn lực lớn này thường có sự hỗ trợ từ các chính phủ, bất chấp những mô hình kinh doanh còn thiếu bền vững và minh bạch.
- Báo cáo phủ nhận luận điệu "too big to fail" (quá lớn để thất bại) mà giới AI đang lan truyền.
Những hậu quả xã hội, môi trường và dân chủ
- Suy thoái môi trường do tiêu tốn năng lượng và tài nguyên lớn cho AI.
- Thuật toán tiềm ẩn nguy cơ phân biệt đối xử, làm gia tăng bất bình đẳng xã hội.
- Các thể chế dân chủ bị xói mòn, quyền riêng tư dữ liệu bị xâm phạm nghiêm trọng.
- Gia tăng rủi ro về an ninh quốc gia.
Sự chênh lệch giữa kỳ vọng AGI và thực tế
Khoảng cách giữa hype và tác động thực
Báo cáo chỉ ra việc đổ xô phát triển AI, đặc biệt là mục tiêu đạt đến “AGI” (artificial general intelligence – trí tuệ nhân tạo tổng quát), khiến dư luận kỳ vọng AI có thể giải quyết mọi vấn đề của nhân loại trước năm 2030. Nhưng theo các chuyên gia AI Now, điều đó bỏ qua hàng loạt hệ quả thực tế đang tồn tại ngay hôm nay.
Lựa chọn, không phải tất yếu
Kak và West nhấn mạnh: Tương lai AI không phải là điều chắc chắn không thể đổi khác mà là kết quả của lựa chọn chính sách và quản trị.
AI và quyền lực: Vấn đề quản trị và dân chủ công nghệ
Mô hình quyền lực của Big Tech được lặp lại trong AI
Báo cáo nhận định động thái củng cố quyền lực của các công ty AI, từ Silicon Valley đến các sáng kiến AI Action Plan, đang lặp lại bài toán quyền lực truyền thống của Big Tech.
Kêu gọi giải pháp AI trách nhiệm và dân chủ
AI Now Institute đề xuất phát triển một tương lai AI công bằng, có trách nhiệm giải trình và được kiểm soát dân chủ, thay vì hướng tới thành tựu công nghệ đơn thuần.
Báo cáo ‘Artificial Power’ từ AI Now Institute cho rằng đằng sau làn sóng AI hiện nay là sự tập trung quyền lực và những tác động xã hội, môi trường đáng lo ngại. Việc xây dựng hệ sinh thái AI dân chủ và minh bạch được coi là con đường cần thiết để bảo vệ lợi ích cộng đồng.